Urodził się 200 lat temu.
Chciał wiedzieć, w jaki sposób cały świat naturalny jest powiązany.
Chciał wiedzieć jak wyłoniły się kontynenty;
Jak utworzyły się dna oceanów.
Chciał wiedzieć jak powstało życie.
150 lat temu opublikowano jego dzieło.
Zmieniło ono sposób, w jaki zachodnie kultury pojmowały boskość w świecie natury.
Jeden człowiek w jednej podróży zmienił nasze spojrzenie na samych siebie.
Śmiał kwestionować potrzebę nadnaturalnego stworzyciela.
Ale co popychało go, by szukać nowych wytłumaczeń dla istnienia wszystkiego, co żyje?
I dlaczego było to tak kontrowersyjne?
Studiowałam Darwina przez całe moje życie, ale za tą wielką szarą brodą nadal kryje się tajemnica
150 lat później przeszukujemy tę tajemnicę,
badamy idee Karola Darwina w świetle dzisiejszej wiedzy.
Czy nadal są one stosowne?
Czy jego nauka nadal ma sens?
Udajemy się w drogę poznawania.
Ponawiamy podróż, która wstrząsnęła światem.
Jedną ze zdumiewających stron Darwina jsko myśliciela
było jego ciągłe zadawanie pytań,
a widoczne było to już od niewiarygodnie wczesnego wieku,
gdy ciągle chciał wiedzieć.
Dlaczego to, dlaczego tamto, dlaczego nie co innego?
Ale czyż nie jest to sposób powstawania nauki?
Czyż nie tak postępuje dobry naukowiec –
nigdy nie zadowala się powierzchownym podejściem?
Jakże chciałabym znać Darwina jako małego chłopca.
Wynalazczy, czarujący,
ciekawy historii naturalnej –
samodzielny,
lubiący długie, samotne przechadzki,
myśląc o wynalazkach.
Sam Darwin mówi, że
jako dziecko kłamał –
a przynajmniej, jak to inaczej określił,
wymyślał w swej wyobraźni
wielkie historie.
Zdolność do myślenia teoretycznego,
tworzenia fantazji,
historii z niczego
to jeden z wielkich darów naukowca.
A te umiejętności posiadał od bardzo wczesnego wieku.
Fundamenty idei Darwina zostały założone zanim się urodził w r. 1809.
Jego ojciec był zamożnym lekarzem w Shrewsbury.
Jego matka, ze słynnej z ceramiki rodziny Wedgwood.
Karol otoczony był silnymi wpływami religijnymi.
Kościół anglikański.
Unitariańska wiara jego matki.
Fundament jego przyszłej kariery oparł się jednak najbardziej na ideach jego dziadka.
Erazm Darwin i Josiah Wedgewood byli racjonalnymi wolnomyślicielami i humanistami.
Jako członkowie Stowarzyszenia Księżycowego
znani byli ze stawiania wyzwań konwencjonalnym poglądom
na filozofię, politykę, religię i naukę.
Zainteresowani byli inwencjami.
I nie stawiali sobie żadnych granic.
Erazm Darwin, jego dziadek, na przykład wyobrażał sobie rydwany w powietrzu,
podróże powietrzne,
wiecie, i niektórzy naśmiewali się z niego, ale, jak wiecie, to się oczywiście stało.
Erazm Darwin to fascynująca postać.
Wypracował on światopogląd, który włączał ogólne pojęcie ewolucji,
co wyraża się w niektórych z jego wierszy,
a zostało przedstawione w jego dziele o biologii pod tytułem Zoonomia.
Jest w nim cały rozdział o tym, co dziś nazwalibyśmy ewolucją.
Zoonomia dziadka natchnęła chłopca
którego największą przyjemnością było tworzenie wielkich opowieści i badanie natury.
Gdy w późniejszych latach Darwin poszukiwał możliwości ewolucji,
urywki z Zoonomii były dodawane do jego umiłowanych notatników.
Notatników wypełnionych myślami, pytaniami, ideami.
Ideami, które rosły w miarę jak chłopiec stawał się mężczyzną.
„Chodźmy.”
Był myślicielem, który lubił się rozerwać.
Wraz z przyjaciółmi spędzał wiele godzin polując, zbierając eksponaty
i dyskutując o dziwach krajobrazów Anglii.
„Główka jest złocisto-zielona
i zaopatrzona w smukły czarny czułek,
przegięty wstecz …”.
Wygląda na to, że Darwin był także poważnym młodym człowiekiem.
Nie miał tylko na celu zabawiać się.
Udał się do Cambridge z zamiarem
pozostania na koniec duchownym anglikańskim.
Miał zostać prowincjonalnym wikarym,
co byłoby świetną karierą dla naturalisty.
Jednak Karol zaczął kwestionować niektóre z nauk ustanowionego kościoła.
Wtedy w r. 1831, w wieku lat 22, trafiła mu się życiowa szansa.
Poważnie zagroziła ona jego wizji wygodnego życia, jako prowincjonalnego wikarego.
Podróż dookoła świata.
„Panie Darwin.” „Tak, kapitanie.”
„Witam na pokładzie Beagle!”
Tak, gdy siedzę tutaj w pokoju niegdyś zajmowanym przez Darwina w Collegium Christi,
myślę o tym jak z Cambridge udał się na podróż Beagle,
dokonując odkryć, które zmieniły cały jego sposób postrzegania.
Gdy Darwin był na Beagle
jego postanowienie pozostania plebanem zanikło.
Pisze o nim coraz rzadziej.
Zaczyna widzieć przed sobą inne życie,
życie któremu naprawdę, rzeczywiście chciał się oddać.
Często mówi się że Darwin był naturalistą pokładowym na Beagle
i jest to w pewnym sensie prawdą.
Nie był jednak wyznaczonym naturalistą,
ale raczej towarzyszem dla kapitana,
kimś, kto miał płacić za swą podróż
i dodać coś wartościowego do nauk.
„Jestem zupełnie zafascynowany złożonością tej wyspy.
Niższe jej obszary są niezwykle suche, podczas gdy szczyt posiada …”.
Było to zdumiewające przeżycie dla każdego,
ale dla młodego człowieka jak Darwin,
posiadającego intelekt i ciekawość, by coś z tego pojąć,
była to podróż wprost niewiarygodna.
Pierwszy odcinek tej wielkiej przygody oceanicznej dał Darwinowi dwa miesiące na rozmyślania.
Jego myśli krążyły wokół podarku, który dał mu kapitan Robert Fitzroy.
Książka na najbardziej frapujący go temat.
Zasady Geologii, tom 1; Autorem był szkocki prawnik, Charles Lyell.
Jako młody człowiek Darwin był wpierw geologiem
i przyjmował teorię Lyella o równomiernym postępowaniu powolnych procesów geologicznych
przez ogromne okresy czasu w historii ziemi.
W książce tej Lyell przedstawia argument iż „teraźniejszość jest kluczem do przeszłości”.
Czyli obecnie istniejące siły geologiczne są dostateczne, by wytłumaczyć całą historię geologiczną.
Przy tym Lyell w 1-szym tomie Zasad Geologii w rzeczywistości
zaatakował punkt widzenia przyjmujący Księgę Rodzaju jako przewodnik do geologii.
Lyell nie mógł przyjąć biblijnego opisu niedawnego stworzenia.
W rzeczy samej, jego celem było „uwolnienie nauki od Mojżesza”.
Taak, sądzę że warto pamiętać, że dla młodego Darwina
niektóre z kwestii wznowionych przez dzisiejsze debaty
– na przykład wiek ziemi –
zostały praktycznie już dawno ustalone.
Darwin dotarł do Ameryki Południowej omotany ideami i wpływami.
Jego ekscentryczny dziadek.
Nauki kościoła.
Prawnik Lyell, z jego ogromnie starą ziemią.
Tak więc dla Darwina nie wystarczało zadziwiać się światem natury.
Musiał brać pod uwagę dużo szersze pytania.
Skąd się to wzięło?
Jak zostało dokonane?
Niedawno na plażach na północ od Punta Alta w Argentynie
odkryto ogromne skamieliny śladów stóp.
Darwin zbadał to miejsce w sierpniu 1833
i znalazł wtedy skamieliny szczątków zwierząt, które pozostawiły owe ślady.
Geolog Emil Silvestru zastanawia się nad pytaniem,
co by było gdyby Darwin znalazł także owe ślady?
Ten wielki stwór widoczny tutaj to Megatherium – co znaczy „wielki ssak”.
Jeden z okazów tego rodzaju pozostawił owe ślady na wybrzeżu w pobliżu Punta Alta.
Megatherium jest członkiem rodziny dziewięciu różnych gatunków zwierząt,
których skamieliny znalazł tutaj Karol Darwin.
Sądził on, że
zostały one zabite gdzieś indziej, przeniesione
i złożone tam martwe, gdyż ich kości nadal trzymały się razem.
Wygląda jednak na to, że miało tu miejsce coś innego.
Zwierzęta te próbowały uciec przed czymś, co się działo na owej równinie.
Być może była to woda, jakaś katastrofa, ale ugrzęzły tam
i na koniec zginęły i zostały pogrzebane, a potem znalezione przez Karola Darwina.
Nauka dziś odkrywa ogromne ilości nowych informacji.
Być może gdyby Karol Darwin widział owe odciśnięte ślady jego wytłumaczenie byłoby inne.
Podobnie do naukowców, którzy odkryli owe ślady,
Darwin nie tylko zanotował swe odkrycia,
ale także próbował wytłumaczyć to, co widział.
Podobnie jak detektyw badający scenę przestępstwa,
gdzie wskazówki mogą być różnie interpretowane.
Myśli Darwina odzwierciedlały jego skwapliwe zastosowanie
idei Lyell’a, starej ziemi, zmieniającej się powoli i równomiernie.
Stało się to ważną częścią teorii ewolucji Darwina.
Lyell dał młodemu naukowcowi podbudowę dla interpretowania tego, co widział.
Ale wraz z ryzykiem chybienia innych możliwości.
Sądzę, że ważne jest, aby pamiętać, że każdy naukowiec
patrzy na dane empiryczne
z nastawieniem
zależnym od jego założeń –
ze swym własnym światopoglądem,
a to może mieć ogromny wpływ na interpretację owych danych.
Jako naukowcy musimy być bardzo ostrożni,
gdyż bardzo łatwo jest zostać zamkniętym w kręgu własnych idei
albo przez przez z góry ustalony obraz tego, co chcemy znaleźć.
Pomimo iż wydaje ci się, że masz otwarty umysł,
bardzo często twoje zdanie o tym jak powinno być,
albo jaki masz obraz tego, czego szukasz,
lub twoje wierzenia kulturowe,
mają wpływ na twój umysł,
tak iż chociaż masz oczy otwarte, nie są rzeczywiście otwarte.
Możesz ominąć coś, co posłałoby cię w zupełnie innym kierunku.
Dziś, wraz z postępem nauki,
odkrywają się nowe intrygujące możliwości, całkowicie przeciwne zrozumieniu Darwina.
Jednakowoż w czasie osiemnastu miesięcy, gdy Beagle przeglądał wybrzeża Atlantyku,
Darwin został przekonany, że Lyell miał rację.
Był przeświadczony, że widzi rezultaty powolnych, równomiernych przemian.
A u ujścia tajemniczej rzeki Santa Cruz,
był pewny, że znalazł resztki starodawnego przesmyku morskiego.
„Jestem mocno przekonany, że pan Lyell doskonale wytłumaczył, jak to się stało.
Poziom oceanu podnosił się i opadał przez długie okresy czasu …”.
Rzeka była silna, ale nie dość by wyżłobić warstwy twardej skały bazaltowej.
Darwin sądził, że miliony lat temu ocean wyżłobił tę dolinę rzeki.
Przez kontynent. Od oceanu do oceanu.
NOTATNIK DARWINA: 26 kwietnia.
Żadna powódź nie byłaby w stanie tak wyrzeźbić krajobraz,
ani w dolinie, ani wzdłuż otwartego wybrzeża …
Podróżując w górę,
Darwin miał nadzieję znaleźć starodawny kanał wiodący do przeciwległego wybrzeża.
Niestety, z powody silnego prądu wody i kończących się zapasów żywności
musieli zwrócić,
po przepłynięciu prawie 140 mil.
Gdyby Darwin dobrnął do źródła rzeki
nie znalazłby tam starodawnego kanału morskiego.
Dalej znajdował się niespodziewany żywioł.
To jest w rzeczywistości źródło rzeki Santa Cruz.
Jest to lodowiec Perito Moreno.
Nawet dziś jest to wielki lodowiec,
ale jest niczym w porównaniu do tego, co miało tu miejsce w czasie Wielkiej Epoki Lodowej Patagonii.
Spróbujcie wyobrazić sobie to z jeszcze pełnym kilometrem lodu na wierzchu,
wyżej niż góry i sięgające na wschód do samego wybrzeża.
Były to ogromne ilości zmagazynowanej wody.
Woda z topiącego się lodu gromadziła się u końca lodowca i pod nim,
a to jest jak bomba zegarowa,
gdyż wraz z gromadzeniem się wody,
wzrasta ciśnienie.
Na koniec zostanie uwolniona
w wielkiej katastrofie.
Dość wody, żeby wyżłobić dolinę taką, jak Santa Cruz, i to nie jeden raz, ale wiele!
Pogląd Darwina na geologię nie zezwalał na tego rodzaju katastrofy w jednolitym świecie.
Gigantyczny wylew wody, który wyżłobił tę wielką dolinę,
200 mil do morza.
W kilka dni, a nie w ciągu bezkresnych wieków.
Podobne sytuacje znaleziono i udowodniono
w stanie Waszyngton (The Channelled Scablands),
w Kanadzie (powódź jeziora Adgassiz)
– nawet kanał La Manche został, jak sądzą, wyżłobiony w podobny sposób.
Darwin miał okazję spotkać się osobiście z ogromną mocą lodowca
u samego czubka Południowej Ameryki.
Jego podróż o mało się tam nie skończyła, gdy ogromne osunięcie się lodu rzuciło wielka falę na ich obóz.
Ale co wstrząsnęło Darwina jeszcze bardziej,
to było spotkanie tubylców Ziemi Ognistej.
Spotkanie to wpłynęło na rozwój jego teorii.
Kapitan Fitzroy był tam już poprzednio kilka lat wcześniej.
Teraz wiózł z powrotem kilku tubylców z tej okolicy.
Spędzili oni kilka lat w Wielkiej Brytanii
ucząc się angielskich manier.
Karol zaprzyjaźnił się z jednym z nich.
Był to Jemmy button z Zatoki Wulaia.
Fitzroy i Darwin mieli nadzieję, że skoro zostali wykształceni
mogli teraz uczyć swych ziomków korzyści z cywilizacji,
ale to całkowicie zawiodło.
A według standardów owych czasów,
bardzo prędko powrócili do dzikości.
Rok później Beagle powrócił, by zacząć podróż po Pacyfiku.
Karol odnalazł swego przyjacila Jemmy Button’a,
ale nie pozostało śladu z angielskiego gentlemana.
Dla Darwina było to jakby Jemmy zsunął się z powrotem na niższy poziom drabiny ludzkiego postępu.
„To są najbardziej nędzni nieszczęśnicy jakich kiedykolwiek widziałem.
Patrząc na takich ludzi trudno uwierzyć, że należą do rodzaju ludzkiego.”
A to spowodowało powstanie szeregu pytań w jego umyśle.
Jedno z nich to: Czy to mówi nam coś o pierwotnym stanie istot ludzkich,
czy też owi tubylcy zeszli do swojego stanu z wyższego pierwotnie poziomu?
Ale inne pytanie nad którym Darwin musiał rozmyślać to:
Czy ta różnica to coś głębszego, biologicznego?
Jemmy miał wielki wpływ na późniejsze dzieła Darwina,
gdy zastosował swą teorię do ewolucji ludzkości.
Kiedy w r. pisał 1871 swe dzieło Pochodzenie człowieka
było już jasne, że podzielał
narastające przekonanie wielu Europejczyków.
Rasy inne niż biała po prostu nie posiadają zdolności
osiągnięcia poziomu prawdziwie cywilizowanych istot ludzkich –
są mentalnie i moralnie na bardziej ograniczonym poziomie.
W pewnym sensie utknęli na wcześniejszym stadium
ewolucji biologicznej rodzaju ludzkiego.
Obecnie takie idee uważane są za rasistowskie, bez podstaw naukowych.
Dziś biologia i genetyka wskazują, że wszystkie grupy ludzi są blisko spokrewnione.
Ale w r.1834, to z czym Darwin się zetknął oraz ewolucyjne idee jego dziadka,
dały mu inne spojrzenie na pochodzenie ludzkości.
Był to obraz bardzo daleki od podanego w Biblii,
w którym wszyscy ludzie są potomkami Adama i Ewy.
Był już poza domem dwa i pół roku,
gdy Beagle skierował się na północ do cieplejszych wód.
Przed nimi było Chile i dostęp do gór andejskich.
Przywiązanie Darwina do Lyell’a powolnego postępu miał stanąć przed wyzwaniem.
Czy pójdzie za ideą, czy za dowodami?
Darwin (a także Lyell) wierzyli w stałość kontynentów
i tylko w ruchy pionowe – bardzo, a to bardzo powolne.
Jednak żeby wytłumaczyć załamania i wypukłości wysokich łańcuchów górskich potrzebne są ruchy poziome.
Dzisiaj znany jest proces tektoniczny,
w którym następuje wstrzyknięcie magmy
z niższych warstw pod płytą kontynentalną
powodujące jej szybkie podniesienie.
Towarzyszyć temu może wiele trzęsień ziemi
a trzęsienia ziemi są jasnym wytłumaczeniem dla nagłych wstrząsów,
obecnie podnoszących kontynenty w górę.
Co zaciekawia,
Darwin przeżył trzęsienie ziemi w r. 1835, w Chile,
kiedy widział podniesienie lądu miejscami do trzech stóp,
a także niedalekiej wyspy
około dziesięciu stóp, trzy razy tyle.
Było to przeciwne do jego modelu, jego paradygmatu,
zdecydował więc nie używać idei trzęsień ziemi jako czynnika, który może powodować regionalne podniesienie.
Gdy Darwin badał Chile znalazł we wzgórzach muszle morskie.
Według Lyell’a długich okresów podnoszenia
powinny być skamieniałe lub ulec rozkładowi.
Tak nie było.
Tak więc jesteśmy tu, 150 metrów nad poziome morza
i mamy jasne dowody, że kiedyś było tu dno morskie.
Mamy muszle, pokryte pąklami,
nawet całe złoża muszli …
wskazujące, że ten ląd został podniesiony.
Szybkie zmiany geologiczne nie są czymś specyficznym dla wybrzeża Chile.
W rzeczy samej po całym Chile jak również w Andach,
Darwin widział szczegóły, które można interpretować w sposób przeciwny ideom Leyll’a o długich epokach.
Do tego momentu w swej podróży
Darwin pochłonął już wszystkie trzy tomy Zasad Geologii Lyell’a.
Jego poszukiwania ograniczały się do jednej ważnej sprawy: Dostatecznie długich okresów czasu,
aby ewolucję uczynić później możliwą.
Tego właśnie tutaj szukał, mając już w myśli paradygmat bez alternatywy.
Zrozumienie pojęcia długich okresów czasu miało wielki wpływ na sposób myślenia Darwina
i z pewnością dodało jemu bodźca by rozwinąć całą teorię ewolucji.
Było to już jakiś czas trzeciego roku podróży,
gdy znalazł tu skamieniałe drzewa.
To jest jedno z najbardziej imponujących skamieniałych drzew,
znajdujących się tu na darwinowskim terenie.
Jest to właściwie tylko odlew, po usunięciu samego drzewa, z wyjątkiem małego kawałka w środku.
Zrozumienie tych drzew przez Darwina było całkowicie pod wpływem idei Lylell’a.
Sądził, że rosły tutaj i zostały powoli pogrzebane przez miliony lat,
w miarę jak grunt obniżał się w ocean.
Ten tu stojący pień drzew jest niesamowicie ważny,
widoczne bowiem jest coś, czego nie widać u innych
– mianowicie dolny jego koniec.
Jeśli by to drzewo rosło tutaj,
powinniśmy widzieć tu dwie rzeczy.
Po pierwsze, grubą warstwę gleby, w której było zakorzenione, aby stać pionowo, a jest to duże drzewo.
No, i nie ma tu gleby, ani nawet starożytnej gleby,
ani też śladu żadnych korzeni.
Wskazuje to na to inny scenariusz. Drzewo to,
jak i wiele innych wokół, zostało w rzeczywistości wyłamane z jakiegoś dalekiego lasu,
przeniesione przez płynącą wodę, a potem zatopione w osadach –
właśnie pionowo, gdyż nasączone wodą i cięższe
tonęły właśnie w ten sposób.
Potem zostały szybko pogrzebane.
Nie mogły czekać przez tysiące lub setki tysięcy lat, by stały się skamielinami,
gdyż wygniłyby. Musiały być szybko pogrzebane a później skamieniały.
W świetle nowoczesnej geologii teoria Lyell’a doznała poważnych uszczerbków.
Szybkie, katastroficzne zmiany są obecnie przyjęte jako mechanizm geologiczny.
Osądzanie Darwina w świetle dzisiejszej nauki nie jest jednak fair.
We wczesnych latach 1800. nauka, filozofia i religia były nadal ściśle połączone …
a wkrótce miały się zderzyć w zdumiewające sposoby
na wyspach Galapagos.
Gdy Darwin przybył tutaj,
udał się na kilka wysp, by kompletować zbiory.
Jedną z rzeczy, które tu znalazł –
a właściwie wiele z tego, co się dowiedział – zrozumiał dopiero później, po powrocie do Anglii,
na co należy zwrócić uwagę.
Istnieje powszechnie mylne pojęcie, że
Darwin wymyślił swą teorię ewolucji według doboru naturalnego
podczas swego pobytu tutaj na Galapagos,
ale to nie jest prawda.
W tym punkcie swej kariery był o wiele bardziej geologiem raczej niż biologiem.
W Zasadach Geologii Lyell twierdził, że istniały ‘centra stworzenia’,
gdzie poszczególne grupy zostały stworzone w szczególnych miejscach.
Dla Darwin wyspy Galapagos przedstawiały takie centrum stworzenia
z niezmiennymi gatunkami.
Ponieważ był uwięziony w tym pojęciu
nie zauważył bardzo ważnej informacji.
Ponieważ był pod wpływem idei Lyell’a o centrach stworzenia,
nie zadbał, by zanotować z której wyspy pochodziły poszczególne okazy,
a niewątpliwie dodatkowym czynnikiem było to,
iż nie zdawał sobie sprawy z tego, że zbiera przeróżne odmiany zięb.
Dopiero po powrocie do Anglii,
gdy musiał wytłumaczyć skąd pochodziły te różne zięby, okazało się, że to było ważne.
Była to jedna z rzadkich okazji, gdy
Darwin dozwolił swemu teoretycznemu punktowi widzenia wpłynąć na to, w jaki sposób zbierał swe dane.
Za Darwina uważano, że zwierzęta się nie zmieniają.
Nazywano to „stałością gatunków”,
co pochodziło od starożytnych filozofów greckich.
„Stałość gatunków” była tak mocno zakorzeniona wśród akademii,
że odrzucano przyjęty przez naukowców religijnych biblijny potop, który zniszczył prawie wszystko życie.
Kto wierzył w potop, musiał także wierzyć w rozprzestrzenianie się i dostosowanie gatunków.
Ma to miejsce przez dobór naturalny i było właśnie tym, co Darwin widział na Galapagos.
Ale nie rozpoznał tego, aż długo po opuszczeniu wysp.
W jego umyśle „stworzone przez Boga” znaczyło „stałość gatunków”.
Idea ta jest niedorzeczna, ewidentnie błędna, ale nie wszyscy wtedy ją przyjmowali.
W rzeczy samej, byli ludzie, jak Edward Blyth, kreacjonista,
który mimo to zaproponował kompletną teorię doboru naturalnego.
Darwin otrzymał pierwszą pracę Blyth’a podczas pobytu w Południowej Ameryce.
Gdy więc znalazł się na Galapagos, miał już w myślach ideę Blyth’a o doborze naturalnym,
jak i geologię Lyell’a.
Mimo to Darwin nie zauważył doboru naturalnego, choć miał on miejsce wszędzie wokół niego.
Lyell nazywał ewolucję ‘transmutacją’.
U końca swego dzieła dochodzi do punktu widzenia przeciwnego transmutacji,
ale Karol czyta to i myśli,
„O, zaczekaj chwilę, nie tak prędko – wydaje mi się, że ta transmutacja jest coś warta.”
Tak więc na końcu książki umieszcza rodzaj bilansu: „Lyell przeciwko mnie”.
„Punkty dla Lyella (anty-transmutacja), punkty dla mnie.”
Co do jednego zgadzają się całkowicie – ogromne okresy geologiczne –
co okazało się zasadniczym dla biologii Darwina.
W rzeczywistości, wszyscy geolodzy w owym czasie sądzili,
że ziemia jest bardzo stara.
Oznaczało to, że było dość czasu, by mógł zajść proces zmian w gatunkach,
czy też transmutacji.
Karol zaczął na koniec widzieć, że gatunki nie są stałe.
Zauważył drobne różnice między przedrzeźniaczami na lądzie stałym i na wyspach.
A to czyni pojawienie się nowego gatunku czymś raczej drobnym.
Wiecie, to nie pojawienie się znikąd rudzika;
To po prostu nieco inny przedrzeźniacz.
Tak więc u końca podróży ma sposób, jak przedstawić powstawanie nowych gatunków.
Jeśli Darwin widział nowe gatunki, było to olśnieniem.
W jego umyśle boskie, nadnaturalne stworzenie zostało udowodnione jak fałsz.
W czasach tuż przed, i za Darwina,
istniała silna niechęć do cudów.
Więc gdy pojawił się Darwin,
był już wyraźny nacisk, by naturalną historię uwolnić od potrzeby cudów –
z przyczyn religijnych.
Tak więc teoria Darwina przedstawiała się bardzo dobrze,
gdyż Boga opisywała tylko jak dawcę praw, a nie cudotwórcę.
Jak wielu innych w tym czasie, uważał, że greccy filozofowie mieli rację.
Bóg może tylko stwarzać harmonię.
Karol nie mógł przyjąć biblijnego opisu doskonałego świata, zniszczonego przez grzech,
z śmiercią i cierpieniami jako rezultat przekleństwa.
Ponieważ świat jest pełen cierpienia i okrucieństwa,
sądził, że Bóg musiał pozostawić go samemu sobie, i to już dawno temu.
Boskie stworzenie, tak jak było popularnie rozumiane, nie miało sensu,
gdy nauka odkrywała jedną okropność po drugiej.
To nie wyglądało na coś stworzonego przez Boga.
Jeśli Lyell chciał uwolnić naukę od Biblii, czy Darwin znalazł klucz?
Czy jedne gatunki mogły ewoluować w inne?
Ale co właściwie jest nowym gatunkiem?
Choć debaty trwają nadal,
nowy gatunek nie może lub nie da się krzyżować z innymi,
nawet blisko spokrewnionymi.
Jednak niedawne parzenie się na Galapagos zdumiało naukowców.
Tak, coraz częściej znajdujemy, że ma miejsce krzyżowanie się.
Mam na myśli bardzo jasne przykłady, szczególnie na tej wyspie,
gdzie krzyżują się zięby z małymi i średnimi dziobami.
Ale gdyśmy widzieli krzyżówki między legwanami lądowymi i morskimi,
było to bardzo dziwne dla nas, bo należą go innych rodzin,
mają całkowicie różne środowiska i sposoby życia,
i są tak różne fizycznie, że kiedy …
A myślano, że to było absolutnie niemożliwe, żeby mogły się krzyżować,
a kiedy się krzyżowały, było to zdumiewające zdarzenie.
Jasne jest, że owe legwany ignorują obecne idee naukowe.
A podczas gdy romanse legwanów zmieniają definicje specjacji,
podnoszą też kwestię potrzebnego na to czasu.
Jest raczej prawdopodobne, że mamy tutaj dowody na niedawną eksplozję populacji
niż na długie okresy i powolne zmiany gatunków.
Morskie legwany potrafią pływać od wyspy do wyspy,
i z czasem można oczekiwać połączenia rozmaitych cech.
Skoro gatunki mogą się łączyć tak szybko,
dlaczego na Galapagos zostaje zachowana tak wielka różnorodność?
Dlaczego żółw na jednej wyspie jest tak różny od żółwia na drugiej?
I dlaczego na wyspie Santa Fe lądowy legwan jest unikalny,
tylko 20 mil od sąsiedniej wyspy?
Gatunek ten przedostał się tu najpierw z lądu oddalonego
o 600 mil, a główne wyspy są oddalone od siebie o 30-40 mil.
Między wyspami powinien być znaczny kontakt
a więc przez długie okresy czasu, przez miliony lat, spodziewać się można
przesunięć gatunków raz po raz,
co pociągałoby za sobą ciągłe krzyżowanie i zanik granic między gatunkami.
Ale gdy się rozglądam nie widzę żadnego dowodu na to.
Widzę całkowicie przekonywujące dowody na inny punkt widzenia,
a mianowicie, że te wyspy mają tylko kilka tysięcy lat,
są młode, tak jak młode są gatunki żyjące na nich. Rzędu kilku tysięcy lat.
Także same zięby Darwina także są niespodzianką.
Nowe badania wykazały, że zmiany z powodu doboru naturalnego
dokonują się mniej więcej w czasie jednego roku.
Te zięby na Galapagos zmieniają się szybko, ale sam gatunek się nie zmienia.
To morfologia zmienia się szybko.
Tak więc z początku myśleli, że są to różne gatunki,
ale one są tylko jednym gatunkiem.
Biologowie nadal mają z tym problem.
Jak wiecie, idea powolnych przemian nadal jest ważną częścią biologii,
a wykazanie, że ewolucja zięb może postępować bardzo szybko
jest – było – szokiem samo w sobie, gdy to miało miejsce.
Fenotyp zięb Darwina okazuje się cykliczny.
Pozostaje jednak wewnątrz pewnych granic.
Tak więc w niektóre lata zięby mają wielkie dzioby zależnie od środowiska pokarmowego,
a w inne lata te same gatunki mają dzioby cienkie.
Teoria Darwina wymaga postępu przez, małe nakładające się
zmiany przez ogromne przestrzenie czasu.
Zamiast tego badacze widzą dzioby stają się to większe, to mniejsze, to znów większe.
Jest to szybki cykl, z pokolenia na pokolenie,
gdy klimat wpływa na dostępność pokarmu.
Darwin nie mógł widzieć tego cyklu.
Był tam tylko pięć tygodni pod koniec r. 1835.
Czy te zmiany przez dobór naturalny równają się ewolucji, jak to sobie wyobrażał Darwin?
Gdy słyszę słowo „ewolucja” ma ono wiele znaczeń, musimy więc je zdefiniować.
W tym kontekście chodzi o ewolucję od molekuł do człowieka.
A na tak wielką skalę nie widzę w ogóle żadnych dowodów, naprawdę.
Sądzę, że natura została stworzona tak, by móc się zmieniać,
aby dopasować się do warunków panujących tam, gdzie znajdują się żywe organizmy.
Widzimy w naturze wielki potencjał do zmian, ale nie ma rzeczywistych nowości.
Ludzie mówią o różnych gatunkach i specjacji w naturze.
To jest coś, co można zaobserwować,
ale nie jest tym samym co stwarzanie nowych struktur, nowej informacji.
Tego nie widzę.
Ta nowa informacja genetyczna jest konieczna, by teoria Darwina mogła działać.
Wracając z Galapagos miał on jednak swoją własną informację do przetworzenia.
Zajęło mu to wiele lat, nim był gotów pokazać swą teorię światu.
A świat już nie pozostał takim samym.
Oczywiście, jest to ogromne, gdyż skoro przyjmiesz transmutacje jako wytłumaczenie,
musisz wytłumaczyć wszystko.
Tak więc będzie to długa droga, ale on jest młodym człowiekiem i ma dość czasu by to wszystko wypracować.
I czyni to przez następne dwadzieścia lat.
Po podróży trwającej prawie pół dekady lat Karol Darwin wraca do domu jako sława.
Przyjaciel publikował jego zapiski i była to sensacja.
Trzy lata później ożenił się ze swoją kuzynką, Emmą Wedgewood.
Mając zapewnione utrzymanie ze spadku,
Karol zajął się pisaniem i badaniami.
Jego podejście było proste.
Wypracuj koncept i sprawdź jak dobrze pasują do niego obserwacje.
Miał także ustalone tendencyjne idee o sposobie w jaki powinna działać nauka.
Szczególnie o tym, co Bóg miał, albo nie miał czynić.
Sądzę, że był więźniem swych czasów, swej kultury –
zaskorupiałej myśli religijnej.
Nie sądzę, żeby miał złe zamiary.
Próbował znaleźć prawdę. Był przekonany, że znalazł prawdę.
I wiedział także, że to o czym myślał, o czym pisał,
co rozwijał w swym umyśle, było ogromnie radykalne.
Nie mógł być bardziej radykalnym.
To podminowywało wszystko, co widział dookoła siebie.
A to dawało mu z pewnością sporo powodów do osobistych obaw.
Ludzie sądzili w czasach Darwina, że zostali stworzeni na obraz Boży.
Sugestia Darwina, że pochodzimy od zwierząt była bardzo niepokojąca dla wielu z jego przyjaciół, włączając Lyell’a.
A ten radykalny tok myśli miał fizyczne następstwa.
Zaczął chorować.
Historycy przez długi czas sądzili, że nie było to przypadkowe,
że w jakiś sposób obawy Darwina wyrażały się fizycznie.
Dziś moglibyśmy to określić jako załamanie nerwowe.
Dla Karola nie była to kwestia obiektywnej nauki, ale kwestia zła i dobra.
Świat natury wydawał się pełen cierpienia:
Jak pasożytnicza osa składająca jaja wewnątrz żywej gąsienicy.
To widoczne zło wymagało rozwiązania.
Odzewem Darwina było wyjaśnieni życia jako przetrwania najsilniejszych.
W naturze – i tragicznie w jego własnej rodzinie.
Darwin napotkał wiele trudności w swym życiu,
włączając w to śmierć trojga z jego dzieci.
Miało to ogromny wpływ na jego życie wewnętrzne,
gdyż pracował nad teorią, wymagającą śmierci.
Jego teoria doboru naturalnego opiera się na idei, że słabsi muszą zginąć,
że nie dadzą nic następnemu pokoleniu.
Miał więc teorię, która nagle wdarła się w jego własne życie.
To były jego własne ukochane dzieci, które, wyobrażał sobie, były zdrowe, silne i radosne –
i zostały po prostu zabrane,
a on miał z tym bardzo wielkie trudności filozoficzne.
Jak mógł rzekomo dobry Bóg pozwolić, by troje z jego dziesięciorga dzieci umarło?
Stało się to jednym z główniejszych tematów Pochodzenia Gatunków,
ale potrzebował dwadziestu lat, żeby wyklarować swoje myśli.
Na koniec został pchnięty do działania przez esej o doborze naturalnym, który napisał Alfred Russell Wallace.
Wyglądało na to, że Karol Darwin przegrał wyścig.
Był zdruzgotany,
ale przyjaciele zachęcili go do pisania.
15 miesięcy później, w listopadzie 1859, zostało opublikowane O Pochodzeniu Gatunków.
1250 kopii. Małe pierwsze wydanie, ale wstrząs był ogromny.
Rozpętała się burza.
Przez resztę swego życia Darwin promował i bronił ewolucję.
Wspaniałą rzeczą, której dokonał Darwin, było to,
że przez bardzo, a to bardzo dokładne obserwacje i przemyślenia
zdołał przedstawić je w sposób łatwy do przyjęcia
I choć, oczywiście, spowodowało to ogromne spory, było to nieuniknione.
Kiedykolwiek następuje zasadnicza zmiana paradygmatu taka, jak ta,
nie wszyscy będą to lubili.
Doprawdy, i dzisiaj ludzie tego nie lubią!
Darwin używa wielu zwrotów w swej książce, które są osobistym zaproszeniem:
„spójrz przez chwilę na sprawy z mojego punktu widzenia
i zobacz jak dobrze to się sprawdza, zobacz wszystkie trudności –
zobacz, jak potrafię niektóre z nich wyjaśnić.”
Darwin, oczywiście, nie miał pojęcia, jak wygląda komórka,
jaki jest jej system informacji,
jak bardzo jest skomplikowana.
Wygląda na to, że natura opiera się zmianom.
Żywe komórki odpierają zmiany.
30 lub 20 lat temu, we wczesnych dniach inżynierii genetycznej,
ludziom wydawało się, że będą mogli dowolnie zmieniać organizmy.
Nie stało się tak.
Przykłady są drobne.
Potrafimy wyprodukować insulinę za pomocą bakterii,
czy też hormon EPO,
ale nie możemy zmienić bakterii w nic innego jak tylko w bakterie.
Darwin był mocno zaangażowany w hodowlę gołębi,
i wiedział co hodowcy już dawno znali – że
są limity, albo pozorne limity, dla zmian biologicznych.
To nie popierało zbyt dobrze jego teorii.
Tak więc Darwin wepchnął te dowody do swej teorii
i spekulował, że na swobodzie może to nie mieć żadnego znaczenia.
Ale jeśli dobór naturalny ma limit, czy też granice,
skąd pochodzi dodatkowa informacja, konieczna dla teorii Darwina?
Większość sądzi, że z przypadkowych błędów genetycznych zwanych mutacjami.
Nowoczesna biologia jest nauka o informacji,
i o ile wiemy, informacja zawsze ma za sobą źródło posiadające inteligencję.
Tak więc, gdy patrzymy na biologię, automatycznie zadajemy pytanie,
„Skąd pochodzi ta informacja?”
Enzymy to molekuły informacyjne.
Są właściwie narzędziami, za pomocą których, natura zmienia rzeczy.
Tak więc jest to nie do pomyślenia, by molekuły informacyjne powstały przez działania przypadkowe.
Gdy dołączymy przypadkowość zawartość informacyjna znika.
Enzymy się rozkładają, przestają działać.
Sądzę, że gdyby znalazł się tu dziś,
byłby bardzo rozczarowanydowodami dla swej całej teorii ewolucji.
Sądzę, że nie było nigdy dowodów wskazujących, że cała ta teoria działa w sposób jaki przewidywał.
A ja myślę, że większość nowoczesnych biologów powiedziałaby,
że z wieloma dodatkami i modyfikacjami,
nadal odgrywa ważną rolę w naszym dzisiejszym sposobie myślenia.
Ewolucjoniści wierzą obecnie, że ta teoria jest dobrze udowodniona.
Ale gdy ich poprosisz o wyjaśnienia, będą mieli trudności
i będą określać te trudności jako 'problemy badawcze'.
Pomimo tych trudności teoria Darwina pozostaje panującym paradygmatem w naukach o życiu.
Jednak po 150 latach zajadła debata trwa nadal.
Czy chodzi tu tylko o naukę?
Struktura jego argumentów jest nadal stosowna także dziś.
Konkretnie, Darwin twierdził, że zło w świecie,
jak i pozorny brak planowości w świecie,
czyni planowość i stworzenie fałszem.
Ale gdy patrzę na świat natury nie widzę niedoskonałości w idei planowości.
Weźmy dla przykładu istotę ludzką.
Istota ludzka moim zdaniem jest doskonale zaplanowana.
Nie można poprawić samego konceptu, czy to stawów, czy szkieletu i innych aspektów planu.
Oczywiście istnieje śmierć, istnieją choroby, zranienia. To są złe rzeczy.
Jego odpowiedzią było, pozwól mi wymyślić naturalistyczne wyjaśnienie dla gatunków.
Jak mogę wytłumaczyć powstanie świata przez naturalne prawa, nie z ręki Bożej?
Darwin uchwycił się celu Lyell’a, aby uwolnić naukę od Biblii.
Jego książka była śmiałym wyzwaniem dla najpopularniejszej książki wszech czasów.
Jeśli nowe gatunki pojawiają się przez proces mechaniczny, Karol rozwiązał problem zła w naturze.
Zarzuty przeciw Bogu znikły, on sam też.
A jeśli przepadł opis stworzenia z Księgi Rodzaju,
to i cała reszta Biblii staje pod znakiem zapytania.
Bez opoki akceptacji prawdziwości Księgi Rodzaju
nie można się oprzeć na innych aspektach nauk biblijnych –
o wartościach moralnych i o samym zbawieniu rodzaju ludzkiego.
Tak więc ewolucja jest widziana jako zagrożenie,
ponieważ podmywa fundament w Księdze Rodzaju,
a jednocześnie,
mamy tu naukowców, którzy promują radykalnie materialistyczną alternatywę –
która nie tylko usuwa prawdziwość opisu stworzenia Księgi Rodzajów,
ale także podkopuje wszelkie bardziej ogólne idee planowości w naturze.
Bertrand Russell ujął to tak – nauka jest wszystkim co można poznać,
niema niczego poza nauką, jeśli chodzi o wiedzę,
tak więc tylko wierzenia oparte na nauce są godne poszanowania i warte utrzymywania.
Ale ironią jest wtedy, że owe wierzenie samo w sobie nie jest poparte nauką.
Nie można dać doświadczalnych dowodów tego wierzenia.
Wierzenie to jest częścią filozofii,
a może nawet częścią teologii, ale nie jest częścią nauki.
Naturalizm jest dzisiaj propagowany dogmatycznie.
Alternatywa stworzenia wszechświata przez Boga
jest wykluczana przez wyśmiewanie, co nie jest w żadnej mierze naukowe.
To nie jest religia przeciw nauce,
a raczej religia przeciw materialistycznemu światopoglądowi, który wydaje się wynikać z nauki.
Co często zapominamy, to fakt, że
nauka zaczęła się jako gałąź filozofii
i była wtedy dużo bliżej zintegrowana
w sposobie myślenia ludzi i w podejściu do spraw.
A szczególnie w przypadku Darwina, gdyż
wystąpił z czymś, co nadawało sprawom zupełnie nowy kierunek.
Czymś, co było w zasadzie anty-religijne.
Dzisiaj idee Darwina używane są dla poparcia światopoglądu filozoficznego,
którego celem jest usunięcie wszelkich odniesień do spraw nadnaturalnych.
Według Darwinizmu, Bóg-Stworzyciel jest niepotrzebny jako przyczyna początków człowieka.
Jak powiedział kiedyś Richard Dawkins:
„Darwin uczynił możliwym być intelektualnie spełnionym ateistą”.
Jeśli jesteś ateistą przed Darwinem, nie masz odpowiedzi na pytanie:
„Jak to jest – dlaczego istnieje taka ogromna ogromna różnorodność istot żywych w tym świecie,
skąd się to wzięło?”
Skomplikowane teorie nie mają wpływu na kulturę –
proste i szorstkie posiadają moc nad ludzkim sposobem myślenia,
a Darwin miał dar popularyzowania takiej szorstkiej, prostej idei
i stworzenia iluzji, że ten prosty mechanizm mógł wytłumaczyć wszystko, co istnieje.
Przez wykorzystanie idei swego dziadka i innych,
chłopiec, który lubił opowiadać historie stworzył wielką opowieść.
Opowieść o początkach, która zmieniła świat.
Ale ironicznie, książka Darwina omijała to oczywiste pytanie.
Sam początek.
Teoria Darwina odnosi się do czasu i zmian,
do rozwoju w czasie.
A dlatego zmusza nas do myślenia o naszym pochodzeniu jako ludzi,
naszych początków sięgających, według Darwina, do królestwa zwierząt –
potem o wznoszeniu się życia w ciągu ogromnych okresów czasu geologicznego.
A potem o początku samego życia, skąd ono pochodzi –
co jest do dziś pytaniem nękającym naukowców.
Około 40 lat temu po raz pierwszy słyszałem, że ewolucja, być może, nie jest prawdą
i zareagowałem bardzo gwałtownie.
Byłem wściekły. Byłem zły na tego rodzaju propozycję.
Kiedy zacząłem rozmyślać o mojej reakcji
doszedłem do wniosku, że była to reakcja zaangażowanej wiary z mojej strony.
Wiedziałem bardzo mało.
Zacząłem w tym czasie studiować biochemię i
zauważyłem, że biochemia stojąca za ewolucją nie jest wcale mocna.
Po czterdziestu latach zaangażowania w nauce,
widzę teraz jeszcze mniej dowodów na ewolucję.
Biologia okazała się dużo bardziej skomplikowana, niż nam się wydawało 40 lat temu.
Nie myślę, że nauka byłaby dzisiaj tam gdzie jest bez Darwina.
150 lat później staje się jasne, że
Darwina teoria ewolucji nie dotyczy w rzeczywistości nauki. Chodzi o Boga.
Darwin rozumiał moc swego argumentu.
Chodziło o filozofię i religię tak samo jak i o naukę.
Rozpalił on najgorętszą z ludzkich debat.
Gdzie zderzają się światopoglądy.
Dla niektórych Biblia daje odpowiedzi na owe wielkie pytania.
Pochodzenie skamielin, ludzkości, dobra i zła.
Dla innych Pochodzenie Gatunków mówi, że odpowiedzią na te pytania
są przypadkowe procesy przez miliony lat.
Niektórzy twierdzą, że te dwa poglądy mogą współ-istnieć, ale sam Darwin był przeciwny takiemu wnioskowi.
Umarł wiedząc, że jego podróż wstrząsnęła światem.
Ale pytania o naszym pochodzeniu, po co tu jesteśmy, nie chcą zniknąć.